การหายใจที่ดีทำให้วิ่งได้นานขึ้นและเหนื่อยช้าลง มือใหม่หลายคนรู้สึกว่าหอบก่อนขาจะล้า ซึ่งมักไม่ได้เกิดจากเทคนิคการหายใจผิด แต่เพราะวิ่งเร็วเกินระดับความฟิตของตัวเอง บทความนี้อธิบายวิธีหายใจตอนวิ่งแบบเข้าใจง่าย พร้อมวิธีแก้เมื่อรู้สึกเหนื่อยหรือจุกข้าง
หายใจทางจมูกหรือทางปาก
ร่างกายต้องการออกซิเจนมากขึ้นเมื่อวิ่ง การหายใจทางจมูกอย่างเดียวมักไม่พอเมื่อเร่งเพซ ดังนั้นให้ใช้ทั้งจมูกและปากพร้อมกัน ถ้าวิ่งช้ามากอาจลองหายใจเข้าทางจมูกและออกทางปาก ไม่มีวิธีที่ถูกเพียงอย่างเดียว ให้เลือกแบบที่ทำให้คุณรู้สึกสบาย
หายใจด้วยท้อง
การหายใจตื้นๆ ที่หน้าอกทำให้ได้อากาศน้อยและเหนื่อยเร็ว ลองหายใจลึกด้วยท้อง ให้ท้องพองออกเล็กน้อยตอนหายใจเข้า และแฟบลงตอนหายใจออก ฝึกก่อนด้วยการนอนหงาย วางมือบนท้อง หายใจเข้าช้าๆ ให้มือยกขึ้น แล้วนำมาใช้ตอนเดินและวิ่งเบาๆ
จังหวะหายใจกับก้าววิ่ง
| รูปแบบ | ใช้เมื่อไร |
|---|---|
| เข้า 3 ก้าว ออก 3 ก้าว | วิ่งช้ามาก วอร์มอัพ |
| เข้า 3 ก้าว ออก 2 ก้าว | วิ่งสบาย ส่วนใหญ่ของการซ้อม |
| เข้า 2 ก้าว ออก 2 ก้าว | วิ่งเร็วขึ้น วิ่งขึ้นเนิน |
| เข้า 1 ก้าว ออก 1 ก้าว | ช่วงเร็วมาก หรือเร่งช่วงท้าย |
จังหวะแบบเข้า 3 ออก 2 ยังช่วยสลับข้างที่เท้ากระแทกตอนหายใจออก ลดโอกาสเกิดอาการจุกข้างเดียว ลองหลายแบบแล้วเลือกที่เหมาะกับคุณ
วิ่งให้ช้าลงก่อนแก้เทคนิค
ถ้าคุณหอบจนพูดไม่ได้ ปัญหามักอยู่ที่ความเร็ว ไม่ใช่วิธีหายใจ ใช้การทดสอบการพูด ถ้าพูดเป็นประโยคสั้นๆ ได้สบาย แปลว่าเพซเหมาะ ถ้าไม่ได้ ให้ชะลอหรือสลับเดินกับวิ่ง ร่างกายจะปรับตัวภายในไม่กี่สัปดาห์ และคุณจะวิ่งเร็วขึ้นได้โดยไม่หอบ
วิธีแก้อาการจุกข้าง
- ชะลอเป็นวิ่งเบาๆ หรือเดิน
- หายใจเข้าลึกๆ ด้วยท้อง และหายใจออกช้าๆ ผ่านริมฝีปากที่ห่อเล็กน้อย
- กดนวดเบาๆ ตรงจุดที่จุก
- เปลี่ยนจังหวะหายใจ เช่น ออกตอนที่เท้าอีกข้างลง
- เมื่อหายแล้วค่อยกลับสู่เพซเดิม
เพื่อป้องกัน ควรเว้นระยะหลังกินอาหารมื้อใหญ่ 2–3 ชั่วโมง วอร์มอัพให้พอ และอย่าเร่งเร็วทันที
ท่าวิ่งช่วยให้หายใจได้ดี
- ยืดลำตัวตรงและเปิดอก ไม่ก้มหลัง
- ผ่อนคลายไหล่ ไม่ยกไหล่ขึ้นหู
- แกว่งแขนไปข้างหน้าและหลัง ไม่ไขว้ตัว
- มองไปข้างหน้า ไม่ก้มหน้า
ฝึกหายใจเมื่อไม่ได้วิ่ง
ฝึกหายใจลึกด้วยท้องวันละ 5 นาที โดยหายใจเข้านับ 4 และออกนับ 6 การฝึกเป็นประจำช่วยให้หายใจแบบนี้เป็นธรรมชาติเมื่อวิ่ง การออกกำลังกายแกนกลางลำตัว เช่น แพลงก์ ก็ช่วยให้กะบังลมทำงานได้ดีขึ้น
เมื่อวิ่งในอากาศร้อนชื้น
อากาศร้อนทำให้หัวใจเต้นเร็วและหายใจถี่ขึ้นที่เพซเดิม ให้ลดเพซลง วิ่งเช้าหรือเย็น ดื่มน้ำให้พอ และเลือกเส้นทางที่มีร่มเงา อย่าฝืนเทียบกับเพซในวันที่อากาศเย็น
ข้อผิดพลาดที่พบบ่อย
- วิ่งเร็วเกินไปตั้งแต่ต้น
- กลั้นหายใจหรือหายใจตื้นเพราะเกร็ง
- กินอิ่มก่อนวิ่ง
- ไม่วอร์มอัพ
- เทียบตัวเองกับนักวิ่งคนอื่น
ตัวอย่างการฝึกหายใจ 4 สัปดาห์
| สัปดาห์ | สิ่งที่ฝึก |
|---|---|
| 1 | หายใจด้วยท้องตอนนอนและตอนเดิน วันละ 5 นาที |
| 2 | ใช้จังหวะเข้า 3 ออก 2 ตอนวิ่งสบายประมาณ 10 นาที |
| 3 | ลองเปลี่ยนจังหวะเป็นเข้า 2 ออก 2 ตอนวิ่งเร็วขึ้นหรือขึ้นเนิน |
| 4 | ใช้การทดสอบการพูดเพื่อเช็กเพซตลอดการวิ่ง |
ผู้ที่เป็นหอบหืดหรือภูมิแพ้
อากาศเย็น แห้ง หรือมีฝุ่นและละอองเกสรอาจทำให้หายใจลำบากกว่าปกติ ควรวอร์มอัพให้นานขึ้น วิ่งในที่อากาศสะอาด และพกยาตามที่แพทย์สั่งเสมอ หากหายใจมีเสียงวี้ด แน่นหน้าอก หรือไอมากขณะวิ่ง ให้หยุดและปรึกษาแพทย์
สัญญาณที่ควรหยุดวิ่ง
- เจ็บหรือแน่นหน้าอก
- หายใจไม่ทันแม้ชะลอแล้ว
- เวียนหัว ตาพร่า หรือมือเท้าชา
- ใจสั่นผิดปกติ
หากมีอาการเหล่านี้ ให้หยุดพัก นั่งหรือเดินช้าๆ และพบแพทย์หากอาการไม่ดีขึ้น
สรุปวิธีง่ายๆ
วิ่งให้ช้าพอจะพูดได้ หายใจลึกด้วยท้อง ใช้ทั้งจมูกและปาก เลือกจังหวะที่สบาย และให้เวลาร่างกายปรับตัว เมื่อฟิตขึ้น การหายใจจะง่ายขึ้นเอง
เมื่อไหร่ควรพบแพทย์
หากคุณมีโรคประจำตัว ไม่ได้ออกกำลังกายมานาน หรือไม่แน่ใจ ควรปรึกษาแพทย์ก่อนเปลี่ยนแปลงการซ้อม หยุดวิ่งและรีบไปพบแพทย์ทันทีหากมีอาการเจ็บหน้าอก หายใจติดขัดผิดปกติ เวียนศีรษะ หรือเป็นลม อาการปวดที่แหลมคม แย่ลงขณะวิ่ง ทำให้เดินกะเผลก หรือเป็นนานกว่าสองสามวัน ควรพักและให้ผู้เชี่ยวชาญตรวจ
คำถามที่พบบ่อย
ควรหายใจทางจมูกหรือทางปากตอนวิ่ง
ใช้ทั้งสองทางได้ ตอนวิ่งสบายอาจหายใจทางจมูกเป็นหลัก แต่เมื่อวิ่งเร็วขึ้นให้หายใจทางปากช่วยด้วย
จังหวะหายใจที่ดีคืออะไร
ผู้เริ่มต้นมักใช้เข้า 3 ก้าว ออก 2 ก้าว หรือเข้า 2 ก้าว ออก 2 ก้าว แล้วปรับตามความเร็ว
ทำไมวิ่งแล้วจุกข้าง
มักเกิดจากกินอิ่มก่อนวิ่ง หายใจตื้น หรือเร่งเร็วเกินไป ให้ชะลอและหายใจลึกๆ ด้วยท้อง
ทำไมวิ่งแล้วหอบมาก
มักวิ่งเร็วเกินไปสำหรับระดับตอนนี้ ลองวิ่งช้าลงจนพูดเป็นประโยคได้ หรือวิ่งสลับเดิน

