Strona główna › Poradniki biegowe

Tempo i szybkość

Jak biegać szybciej i się nie męczyć

Jak poprawić wytrzymałość, żeby biegać szybciej bez zadyszki: spokojne biegi, jeden mocny trening w tygodniu, plan na 6 tygodni i najczęstsze błędy.

Na tej stronie
  1. Dlaczego tak szybko się męczysz
  2. Biegaj wolniej, żeby biegać szybciej
  3. Zwiększaj kilometraż z głową
  4. Jeden mocniejszy trening w tygodniu
  5. Przykładowy plan na 6 tygodni
  6. Równe tempo: mniej zmęczenia już na najbliższym treningu
  7. A co z oddechem?
  8. Siła, sen i jedzenie
  9. Po jakim czasie widać efekty?
  10. Najczęstsze błędy
  11. Kiedy iść do lekarza lub fizjoterapeuty
  12. Cierpliwość popłaca
  13. Najczęstsze pytania
Krótka odpowiedź

Żeby biegać szybciej i się nie męczyć, musisz rozbudować wytrzymałość tlenową, a robi się to głównie… biegając wolno. Większość treningów wykonuj w spokojnym tempie, przy którym da się rozmawiać, zwiększaj tygodniowy kilometraż stopniowo i dodaj jeden szybszy trening w tygodniu dopiero wtedy, gdy swobodnie przebiegasz 30 minut. Do tego równe tempo od startu, spokojny oddech i dni odpoczynku, a po kilku tygodniach tempo, które dziś cię wykańcza, zacznie być wygodne.

Dlaczego tak szybko się męczysz

Szybkie zmęczenie ma zwykle trzy przyczyny: biegasz za szybko jak na obecną formę, biegasz za rzadko lub nieregularnie, żeby zbudować wytrzymałość, albo zaczynasz zbyt mocno i „spalasz” siły w pierwszych minutach. Żadna z nich nie oznacza braku talentu. To nawyki, a nawyki da się zmienić. Bieganie szybciej i mniejsze zmęczenie to w praktyce ten sam cel: kiedy rośnie twoja wydolność, każde tempo kosztuje mniej wysiłku.

Biegaj wolniej, żeby biegać szybciej

Brzmi paradoksalnie, ale to spokojne bieganie buduje wytrzymałość. W takim tempie serce, płuca i mięśnie uczą się efektywniej dostarczać i wykorzystywać tlen, a ty możesz biegać często bez kumulowania zmęczenia.

Prosty test: podczas spokojnego biegu powinieneś móc mówić pełnymi zdaniami. Jeśli wychodzą ci tylko pojedyncze słowa, biegniesz za szybko. Wiele osób odkrywa, że ich spokojne tempo jest o 1–2 minuty na kilometr wolniejsze niż tempo na najlepszą „piątkę”. To normalne i właśnie tak ma być.

Zwiększaj kilometraż z głową

Biegaj trzy–cztery razy w tygodniu i podnoś tygodniowy dystans lub czas o nie więcej niż około 10% z tygodnia na tydzień. Co trzy–cztery tygodnie zaplanuj lżejszy tydzień, żeby organizm „wchłonął” trening. Taki rytm chroni też przed kontuzjami, a regularne bieganie bez przerw na leczenie to największy czynnik postępu.

Jeden mocniejszy trening w tygodniu

Gdy swobodnie przebiegasz 30 minut, jeden trening jakościowy w tygodniu nauczy organizm utrzymywać szybsze tempo. Pozostałe biegi zostają spokojne. Dobre opcje:

  • Interwały: 6–8 × 1 minuta w mocnym, ale kontrolowanym tempie, z 2 minutami truchtu pomiędzy.
  • Bieg tempowy: 10–20 minut w tempie „komfortowo trudnym”, w którym da się powiedzieć tylko krótkie zdanie, z rozgrzewką i schłodzeniem.
  • Przebieżki: 4–6 × 20 sekund szybkiego, swobodnego biegu na koniec jednego lub dwóch spokojnych treningów.

Przykładowy plan na 6 tygodni

Plan zakłada, że przebiegasz już około 30 minut bez zatrzymywania się. Każdy trening zaczynaj od 5–10 minut szybkiego marszu lub bardzo wolnego truchtu.

TydzieńSpokojne biegiTrening jakościowyDłuższy spokojny bieg
12 × 30 min6 × 1 min mocno / 2 min trucht35 min
22 × 30 min (po jednym 4 przebieżki)7 × 1 min mocno / 2 min trucht38 min
32 × 32 min (po jednym 4 przebieżki)12 min biegu tempowego40 min
4 (lżejszy)2 × 25 min6 × 1 min mocno / 2 min trucht30 min
52 × 32 min (po jednym 4 przebieżki)8 × 1 min mocno / 2 min trucht42 min
62 × 35 min (po jednym 4 przebieżki)15 min biegu tempowego45 min

Zostaw co najmniej jeden pełny dzień odpoczynku w tygodniu. Jeśli któryś tydzień okaże się za ciężki, powtórz poprzedni.

Równe tempo: mniej zmęczenia już na najbliższym treningu

Zbyt szybki start to najczęstszy powód, dla którego kończysz bieg resztką sił. Pierwszą jedną trzecią treningu przebiegnij trochę wolniej, niż wydaje ci się potrzebne, i dopiero potem złap swoje tempo. W dni szybszych treningów staraj się przebiec drugą połowę w tym samym tempie co pierwszą albo minimalnie szybciej. Równe tempo zużywa znacznie mniej energii niż ciągłe przyspieszanie i zwalnianie.

A co z oddechem?

Nie ma jednego „poprawnego” sposobu oddychania podczas biegu. Oddychaj jednocześnie nosem i ustami, żeby dostarczyć wystarczająco dużo powietrza, i pozwól brzuchowi się rozszerzać, zamiast oddychać tylko klatką piersiową. Wielu biegaczom pomaga stały rytm, na przykład wdech na trzy kroki i wydech na dwa w spokojnym biegu. Jeśli łapiesz powietrze z trudem, rozwiązaniem jest zwolnić, a nie oddychać mocniej.

Siła, sen i jedzenie

  • Trening siłowy dwa razy w tygodniu (przysiady, wykroki, wspięcia na palce, mostki biodrowe, deska) poprawia ekonomię biegu i odporność nóg.
  • Sen to czas, w którym organizm adaptuje się do treningu. Niewyspanie sprawia, że każdy bieg jest cięższy.
  • Jedzenie: bieganie na zupełnie pustym żołądku bywa trudniejsze. Lekka przekąska 1–2 godziny przed treningiem, na przykład banan albo kanapka, pomaga.

Po jakim czasie widać efekty?

To zależy od osoby, ale przy trzech–czterech regularnych biegach w tygodniu większość biegaczy zauważa, że spokojne tempo zaczyna być lżejsze już po kilku tygodniach. Wyraźną różnicę w tempie na 5 czy 10 kilometrów widać zwykle po dwóch–trzech miesiącach. Przerwy w treningu cofają część postępu, dlatego regularność w kolejnych tygodniach daje więcej niż jeden bardzo ciężki trening.

Najczęstsze błędy

  • Każdy trening „średnio mocno”. Jesteś za bardzo zmęczony na interwały i biegniesz za szybko, żeby budować wytrzymałość.
  • Interwały bez bazy. Najpierw przebiegnij swobodnie 30 minut trzy razy w tygodniu.
  • Gwałtowne zwiększanie kilometrażu. Duże skoki zwiększają ryzyko bólu piszczeli, kolan i ścięgna Achillesa.
  • Pomijanie dni odpoczynku. Forma rośnie podczas regeneracji.
  • Ocenianie każdego biegu tylko po tempie. Upał, podbiegi, wiatr i nieprzespana noc zmieniają twoje możliwości danego dnia.

Kiedy iść do lekarza lub fizjoterapeuty

Zwykłe zmęczenie treningowe mija po odpoczynku. Skonsultuj się z lekarzem, jeśli podczas biegu odczuwasz nietypową duszność, zawroty głowy lub ból w klatce piersiowej, albo jeśli jesteś ciągle zmęczony mimo odpoczynku. Ostry ból, ból nasilający się w trakcie biegu lub utrzymujący się dłużej niż kilka dni to sygnał, żeby przerwać bieganie i udać się do lekarza lub fizjoterapeuty.

Cierpliwość popłaca

Szybsze bieganie z mniejszym zmęczeniem to efekt kilku tygodni dobrze ułożonego treningu: spokojnych biegów, jednego mocniejszego akcentu, stopniowego zwiększania obciążeń i odpoczynku. Jeśli chcesz, żeby ktoś ustalił twoje spokojne tempo i dopasowywał plan po każdym biegu, Flux Run zamieni to w tygodniowy plan pod twój cel.

Najczęstsze pytania

Po jakim czasie zacznę biegać szybciej?

Przy trzech–czterech regularnych biegach w tygodniu większość osób czuje poprawę po kilku tygodniach, a wyraźny postęp po dwóch–trzech miesiącach.

Dlaczego tak szybko się męczę podczas biegania?

Najczęściej biegniesz za szybko jak na obecną formę, zaczynasz zbyt mocno albo biegasz zbyt nieregularnie.

Jak oddychać, żeby mniej się męczyć?

Nosem i ustami jednocześnie, przeponą, w stałym rytmie. Jeśli brakuje ci tchu, zwolnij.

Czy każdy trening powinien być szybki?

Nie. Większość biegów powinna być spokojna, a tylko jeden trening w tygodniu szybszy.

Zamień to w swój osobisty plan

Flux Run układa tygodniowy plan pod Twój cel, zapisuje każdy bieg i dopasowuje plan po każdym z nich. Za darmo na iPhone'a i Androida.

Podobne poradniki

Darmowy plan treningowy

Kluby i biegi w Twojej okolicy